Autor: Ewelina Błachowicz, Magdalena Pawlak

 

W ramach projektu „KŚM- inkluzja NIE iluzja. Partycypacja. Obywatelskość. Samostanowienie” w dniu 14 czerwca młodzież z łódzkiego Klubu Świadomej Młodzieży odwiedziła Muzeum Dzieci Polskich – Ofiar Totalitaryzmu w Łodzi. Głównym zadaniem instytucji, której tymczasowa siedziba mieści się w neobarokowej kamienicy Teodora Steigerta przy ul. Piotrkowskiej 90, jest działalność wystawiennicza, edukacyjna i naukowa dotycząca upamiętnienia najmłodszych ofiar II wojny światowej na ziemiach polskich znajdujących się pod okupacją III Rzeszy i Związku Radzieckiego, a także podejmowanie bliskiej nam problematyki dotyczącej praw dziecka i ich naruszeń.

W pierwszej części spotkania młodzież obejrzała wystawę multimedialną „Mamo, czemu nie przyjeżdżasz? Listy dzieci z obozu na Przemysłowej” przygotowaną przede wszystkim w oparciu o zachowane listy pisane do rodziców przez małych więźniów niemieckiego obozu dla dzieci polskich (Polen-Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt). Miejsce określane „Małym Oświęcimiem” powstało na terenie wydzielonym z łódzkiego getta, funkcjonowało od grudnia 1942 r. do stycznia 1945 r. Prezentowane materiały pozwalają odtworzyć fragmenty indywidualnych historii małych więźniów, pochodzących z różnych regionów okupowanej Polski. Ich uzupełnieniem są paradokumentalny film „Nauczono nas płakać bez łez” i animacja „To było tu”, a także zrekonstruowane przedmioty – obozowe ubranie i narzędzia wykorzystywane podczas przymusowej ciężkiej pracy, które ukazują rzeczywiste, ekstremalnie trudne życie w warunkach obozowych.

Ważnym elementem wystawy jest również zaangażowanie widzów m.in. w ramach projekcji „Zwróć uwagę na swój cień”, podczas której wydobyte z mroku cienie odwiedzających pojawiają się wśród sylwetek dzieci z obozu oraz możliwości wypisania haseł kojarzących się z dzieciństwem w specjalnie zaprojektowanej części ekspozycji zatytułowanej „Dzieciństwo to…”. Pogodne, ciepłe, kojarzące się z bezpieczną przestrzenią domu i rodziny słowa wpisywane przez odwiedzających w zestawieniu z treścią wystawy w sposób szczególny skłaniają do refleksji.

W drugiej części spotkania mieliśmy możliwość porozmawiania na temat wystawy, a także oceny jej dostosowania do potrzeb osób neuroróżnorodnych.

Wizyta w Muzeum Dzieci Polskich była dla nas wszystkich niezwykle poruszająca. Wywołała wiele trudnych i skomplikowanych emocji, o których będziemy niejednokrotnie rozmawiać. Słowa dzieci do rodziców pisane w listach, pełne tęsknoty, ale też wielkiej nadziei, że ten koszmar się skończy i powrócą do domu, a także historie ocalałych, którym niemieccy naziści zabrali dzieciństwo, godność, prawo do beztroskiego i szczęśliwego życia, wywołały w nas smutek i żal. Działający przez 25 miesięcy obóz dla dzieci przy ul. Przemysłowej był miejscem, w którym w sposób nieludzki, uwłaczający i niegodny traktowano każde dziecko. Cierpienie, ból i strach – to wszystko współodczuwaliśmy jako uczestnicy wystawy. Pamięć o tych dzieciach zostanie z nami już na zawsze.

Żaden człowiek, a w szczególności dziecko nie powinno doświadczyć tyle zła od drugiej osoby. Nikt nie ma prawa w tak okrutny sposób traktować najmłodszych, jak zrobiono to setkom dzieci 80 lat temu. 

 

Dziękujemy Panu Dyrektorowi Andrzejowi Janickiemu oraz Paniom Joannie Fryderberg i Jolancie Sowińskiej-Gogacz za tą historyczną podróż, która poruszyła nasze serca oraz pozostawiła w głębokiej zadumie. Nasze podziękowania kierujemy również do wszystkich, którzy przyczynili się do ocalenia od zapomnienia, powstania Muzeum i przekazywania tej niełatwej, ale ważnej historii kolejnym pokoleniom.

 

Nasze działania: KŚM – inkluzja NIE iluzja. Partycypacja. Obywatelskość. Samostanowienie – sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności w ramach Funduszu Młodzieżowego, Komitet do spraw Pożytku Publicznego.