23 lutego przypada Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją. Jego celem jest zwrócenie uwagi na jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesności. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia z tą podstępną chorobą zmaga się ok. 4% do 5% ludzi na świecie. W przypadku osób w spektrum autyzmu dane są znacznie bardziej alarmujące: badania wskazują, że od 14% do nawet 48% z nich doświadcza w ciągu życia co najmniej jednego epizodu depresyjnego. Paradoksalnie na większe ryzyko narażone są osoby o wyższych funkcjach poznawczych, wykazujące większą świadomość napotykanych barier w różnych obszarach życia oraz długotrwale maskujące swoje zachowania, by „pasować” do społeczeństwa.

Rozpoznanie depresji u osób w spektrum autyzmu jest trudne. Jedną z przyczyn stanowi overshadowing diagnostyczny, pozostawanie innych chorób w cieniu określonej diagnozy, w tym przypadku przypisywanie objawów depresji samej naturze autyzmu. Ponadto u osób neuroróżnorodnych depresja może wyglądać inaczej, przybierając formę tzw. atypowej prezentacji objawów. Dlatego uwagę otoczenia powinny zwracać przede wszystkim nagłe zmiany w dotychczasowej rutynie oraz wyraźne obniżenie jakości życia.

Wśród najczęściej pojawiających się objawów depresji u osób w spektrum autyzmu specjaliści wymieniają:

🔸 Regres umiejętności – utrata zdolności do wykonywania znanych wcześniej czynności, które nie sprawiały trudności (np. zakupów, higieny).

🔸 Nasilenie wrażliwości sensorycznej – bodźce, których natężenie wcześniej było akceptowalne, stają się bolesne i nie do zniesienia.

🔸 Zmiana w obrębie specyficznych zainteresowań – całkowite porzucenie pasji lub ucieczka w nie, by odizolować się od rzeczywistości.

🔸 Wyczerpanie społeczne – gwałtowny spadek motywacji do kontaktów z ludźmi i nasilenie potrzeby izolacji.

🔸 Zwiększona drażliwość – spadek tolerancji na frustrację, meltdowny, zachowania autoagresywne, wynikające z braku sił do regulacji emocji.

Zrozumienie specyfiki depresji w spektrum autyzmu to pierwszy krok do zapewnienia skutecznej pomocy. Kluczem do poprawy dobrostanu osób neuroróżnorodnych jest czujność otoczenia oraz profesjonalne wsparcie, które uwzględnia ich unikalny sposób doświadczania świata.